Wstęp: czym jest OPP?
OPP to nie marka czy firma, lecz status prawny – skrót od Organizacja Pożytku Publicznego.
W Polsce status OPP mogą uzyskać fundacje, stowarzyszenia, kluby sportowe i inne podmioty, które spełniają ustawowe wymogi, mają wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) i realizują cele społeczne lub społecznie użyteczne.
Status OPP daje m.in. możliwość otrzymywania 1,5% podatku PIT od osób fizycznych, ale wiąże się też z podwyższonymi obowiązkami przejrzystości i sprawozdawczości.
Obszary, w których działają OPP, są bardzo szerokie. Najczęściej należą do nich:
- kultura,
- sport,
- pomoc społeczna,
- ochrona zdrowia,
- edukacja,
- ekologia,
- rozwój lokalny.
Przykłady OPP z różnych obszarów
Poniższe przykłady pokazują, jak zróżnicowana może być działalność organizacji pożytku publicznego:
OPP w Markach (woj. mazowieckie)
W mieście Marki działa kilka OPP, m.in.:
- Uczniowski Klub Sportowy „Salto” Marki – klub sportowy rozwijający aktywność dzieci i młodzieży;
- Uczniowski Klub Sportowy SANCHIN – organizator projektów sportowych i edukacyjnych dla mieszkańców;
- Mareckie Stowarzyszenie Gospodarcze – organizacja wspierająca lokalny biznes, działająca od 2004 r., ze statusem OPP od 2006 r.;
- Ochotnicza Straż Pożarna w Markach – reaktywowana w 2013 r., aktywnie uczestnicząca w ratownictwie i edukacji, włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo‑Gaśniczego (KSRG).
Każda z tych organizacji ma własny numer KRS, cele statutowe, zarząd i strukturę – to niezależne podmioty non profit, a nie własność jednej osoby czy firmy.
Inne przykłady OPP w Polsce
Wśród OPP są także fundacje o zasięgu ogólnopolskim, np. Ośrodek KARTA – instytucja dokumentująca, chroniąca i upowszechniająca historię XX wieku, w tym dzieje oporu i opozycji w Polsce. Fundacja wyrosła z niezależnego ruchu wydawniczego lat 80. i po transformacji została formalnie zarejestrowana, rozwijając program edukacyjny i wydawniczy.
Jak uzyskać status OPP?
Procedura przyznania statusu jest formalna i odbywa się przed sądem rejestrowym:
- Organizacja przygotowuje statut i działalność tak, by realizowały cele społeczne oraz zapewniały przejrzystość finansową i merytoryczną.
- Składa wniosek do sądu o nadanie statusu OPP po spełnieniu wymogów ustawowych.
- Po wpisie w KRS działa jako OPP, podlegając nadzorowi właściwych organów; w fundacjach dodatkową rolę kontrolną pełnią fundatorzy lub rada.
Status OPP nadaje sąd na wniosek organizacji, po weryfikacji spełnienia kryteriów ustawowych.
Przywileje i obowiązki OPP – najważniejsze różnice
Aby ułatwić orientację, poniżej przedstawiamy skrótowe zestawienie uprawnień i zobowiązań wynikających ze statusu OPP:
| Przywileje OPP | Obowiązki OPP |
|---|---|
| Możliwość otrzymywania 1,5% podatku PIT od osób fizycznych | Coroczna sprawozdawczość merytoryczna i finansowa oraz publiczne udostępnianie raportów |
| Zwiększona wiarygodność i rozpoznawalność w oczach darczyńców i partnerów | Przestrzeganie zasad przejrzystości, w tym publikacja danych i dokumentów organizacji |
| Dostęp do części konkursów dotacyjnych i programów dedykowanych OPP | Nadzór sądu rejestrowego i właściwych organów nad zgodnością działań z prawem i statutem |
OPP a „konkurencja”
OPP nie funkcjonują jak marki komercyjne – nie rywalizują o udział w rynku ani o zysk. Współpracują z samorządami, firmami i społecznością lokalną, a ich miarą sukcesu nie jest wynik finansowy, lecz realny wpływ społeczny.
Najczęściej ocenia się je przez pryzmat:
- stopnia realizacji misji i celów statutowych,
- liczby i zasięgu beneficjentów,
- jakości oraz przejrzystości prowadzonych projektów.
Jeśli interesuje Cię konkretna OPP, podaj jej pełną nazwę lub numer KRS – przygotuję szczegółowy opis jej historii, działalności i roli w lokalnej społeczności.